گاهشمار مصور: تاریخ تصویری امامزاده یحیی، ۱۲۶۰–۱۳۲۰ش.
کیلان اورتونترجمه‌ی تیم مترجمان نمایشگاه آنلاین امامزاده یحیی
این گاهشمار مصور سیر تحولات و تغییرات بنای امامزاده یحیی را در طی صد سال، از سال ۱۲۶۰ش./۱۸۸۱م. تا اوایل دهه ۱۳۶۰ ش./۱۹۸۰م.، بررسی می‌کند. بیشتر این تصاویر عکس‌هایی‌اند که بازدید کنندگان عمدتاً خارجی (مورخین هنر، سیاحان، باستان‌شناسان) در سفر به ایران گرفته‌اند و اغلب آنها را در بخش عکاسان معرفی کرده‌ایم. در بخش عکاسان تمرکز ما روی زندگی‌نامه و انگیزه‌های عکاسان است، در حالی‌که تمرکز این گاهشمار بر خود تصاویر است و آنچه این تصاویر درباره‌ی تغییر و تحولات بنای معماری امامزاده یحیی آشکار می‌کنند. تقریباً یک پنجم عکس‌ها از گزارش‌های مرمت جامع امامزاده یحیی برگرفته شده‌اند که این مرمت را سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران در اوایل دهه‌ی ۱۳۶۰ ش. انجام داد.
از آنجا که بیشتر عکس‌های این گاهشمار را مرمت‌گران آثار باستانی، مورخین هنر و باستان‌شناسان گرفته‌اند، طبیعتاً تصویری که از امامزاده یحیی می‌دهند از دریچه‌ی تاریخ معماری و میراث فرهنگی است. تنها تعداد کمی از عکس‌ها جامعه‌ی محلی (اهالی کهنه‌گل) و خادمان را به تصویر می‌کشد؛ آن‌هایی که به صورت مداوم از این بنا استفاده می‌کردند، به زیارتش می‌آمدند، از آن مراقبت می‌کردند و حتی در آن زندگی می‌کردند. اگر این گاهشمار به جای تصاویری که در پاریس و دفتر میراث فرهنگی نگهداری می‌شوند برگرفته از آرشیوهای محلی، شخصی و خانوادگی بود، روایت تصویری بسیار متفاوتی را از آنچه می‌بینید ارائه می‌کرد. برای آشنایی تصویری با زیارتگاه و جامعه‌ی پیرامون آن در زمان حاضر (۱۴۰۲–۱۴۰۳ش.)، که بازه‌ی زمانی به همان اندازه مهمی است بنگرید به مقاله‌ی مریم رفیعی‌نژاد.
این گاهشمار با دو رویداد مهم آغاز و پایان می‌یابد: بازدید ژَن دیولافوا از امامزاده در ژوئن سال ۱۲۶۰ش./۱۸۸۱م. که قدیمی‌ترین مستندنگاری عکاسیِ شناخته‌شده از این مکان است؛ و آخرین مرمت جامع امامزاده یحیی در دهه‌ی ۱۳۶۰ ش. به دست سازمان ملی. در فاصله‌ی بین این دو رویداد شاهد نقاط عطفی هستیم، از جمله تغییرات اساسی مجموعه در اوایل قرن بیستم، که البته جزئیات آن همچنان در هاله‌ای از ابهام است (بنگرید به تاریخ تحول بنا). در حالی که برخی از تصاویر به دقت تاریخ خورده‌اند، باقی تخمین زمانی‌اند.
این گاهشمار سه لایه دارد. در این صفحه ۵۵ تصویر کوچک ارائه شده است تا بیننده بتواند با نگاهی گذرا به تمام عکس‌ها از مضامین آنها مطلع شود و متوجه تغییرات برجسته‌ی امامزاده نیز بشود. کلیک کردن بر هر کدام از تصاویر کوچک شما را به لایه‌ی دوم (فقط به انگلیسی) می‌برد، که اطلاعات مربوط به هر تصویر با قابلیت پیمایش به سمت پایین ارائه شده است. در صورت موجود بودنِ تصویر با وضوح بالا، لینکی به عکس واضح‌تر نیز ارائه شده است. در لایه‌ی دوم، کلیک بر هر تصویر شما را به لایه‌ی سوم و نهایی می‌برد: صفحه‌ی بزرگ‌نمایی با پس زمینه‌ی سیاه که به صورت پیوسته می‌توانید همه‌ی تصاویر را مرور کنید. این سه لایه نمایش به شما کمک می‌کندکه تصاویر را به طرق مختلف ببینید، ارتباط بین آنها را متوجه شوید و تصویری کلی به دست آورید و هر کدام را هم با جزئیات بررسی کنید.
این گاهشمار ادعای جامعیت ندارد، و مباحث بعدی بی‌شک در آینده در دسترس قرار خواهند گرفت.
سپاسگزاری: با قدردانی از تمام آرشیوها و افرادی که عکس های خود را با ما به اشتراک گذاشته‌اند.
آرشیوها و منابع
(به ترتیب نمایش)
لطفاً صفحه‌ی انگلیسی را ببینید
ارجاع: کیلان اورتون، «گاهشمار مصور: تاریخ تصویری امامزاده یحیی، ۱۲۶۰–۱۳۲۰ش.»، ترجمه‌ی تیم مترجمان نمایشگاه آنلاین امامزاده یحیی. امامزاده یحیی ورامین: نمایشگاهی آنلاین از زیارتگاهی ایرانی، به مدیریت و با ویراستاریِ کیلان اُوِرتون. ۳۳ آرچز پروداکشنز، ۱۹ مهر ۱۴۰۵. میزبان: خمسین: تاریخ هنر اسلامی آنلاین.